Kamis, 08 Maret 2012

Puisi : Wahyu S.










Puisi-puisi: Wahyu S.

 Wahyu S.



















Add
        MERAKIT HILIR BENGAWAN

        Merakit getek manyatu di ujung tepian bengawan
.       bilah-bilah kayu memercik air mutiara tertimpa 
                  matahari..
.       mangayuh mengantar detak nadi kehidupan
.       adalah ayunan langkah hidup dan menghidupi
.       bagi jelata
.       bagi harap tak kunjung tiba
.       bagi orang-orang yang tak pernah Merdeka
.       Merakit hilir bengawan mandayung lintas batas
        walau legam badan
.       walau diterpa terik
.       walau iprik Bengawan naik
.       walau ongkas tak pernah naik
.       Merakti getek adalah keikhlasan membantu sesama
.       karena hidup untuk menghidupi
.       keikhlasan adalah tanaman
.       buahnya adalah keutamaan
  caption

Add
SEPERTIGA MALAM

Merajut tali rasa
.pada sepertiga malam, ketika aku terjaga
.Setapak perjalanan menuju surau
.nafas yang mengendap di hati

..Memerintah sukma menembah Gusti
kubasuh raga yang tersiram
.jiwa dengan kesejukan.
.kugelar sajadah
.dihamparan rumah Tuhan, bersujud aku melepas beban. .
.membuang pasrah
.melangkah dalam lorong-lorong putih tak berujung
,menuju cahaya tahta abadi
,Bersimpuh keharibaan Yang Kuasa Bertahta

Pasrah... raga... jiwa... sukma... hati
.menebar rasa dan kerinduan
.air mata bak mata air lepas mengalir lepas terampas
.membasuh asa yang Esa
.tabik padanya yang tak tersepa
.kahadiran adalah hamba
.yang alfa pada ruh yang merangkai janji di alamnya
.
.Sepertiga Malam aku menata bahasa
Ketika bercengkrama
.membasuh sukma
.kebersihan jiwa untuk meminta
.menghamba
.pada siapa
.untuk siapa
.pada Aku
.adalah Jiwa, Raga, Sukma menyatu
..Hati yang meniti
Untuk sampai padaMu

Sepertiga malam
.ketika berkah adalah syukur
..maka akupun bersyukur
.ketika sujud adalah tahajud
.akupun bersujud
karena aku tlah tahu
.bahwa akupun tlah satu
.menyatu...
.pada Mu
.Tuhan..ku
.amin.
  caption

                   Add
        LEGENDA MASA

       Terukir malam
.      dengan sunyi dan dinginnya
.       deret pohon jati berbaris rona-jingga
.       adalah bias api yang melenggok muncul
.       dari rekahan bumi antara batu-batu menumpuk

        Keheningan tetap sunyi
.       kureguk malam
.       menerawang masa
.       ingat akan pada kala
.       Sang Empu mengolah bilah-bilah keris
.       pusaka Raja atau penglima
.       Kayangan api adalah legenda
.       skala zaman
.       lenggok penari dengan dupa dan bunga
.       terukir bingkai malam
.       siang kusapa tak bermakna
        Api yang menyala adalah makna
.       adalah bara yang hidup
.       dalam kesenyapan malam
.       dan nyanyi sunyi

        Kayangan Api adalah Bara api
.       yang menyala sepanjang masa
.       Kayangan Api Legenda Masa
.       yang mengukir bingkai malam
        Lembut......
        Hangat.......
.         dingin dipesona malam.
  caption

Add
     KINI KELAK

     Rindang Pohon jati bertebar teduh
.    yang menguntai batas kampung
.    adalah wajahmu
     Tembakau hijau lembut beraroma
.    terhampar jauh mata memandang
.    adalah nafasmu

     Lekuk liku bengawan yang menyusuri batas 
              desa dan kota
.    bak lukisan sang Dewa
.    adalah nadi kehidupanmu
.    anak cucu tak lagi mengerti
.    waktu berjalan pergi
     Tentang rindang pohon jati
.    tentang hijau tembakau beraroma
.    tentang lekuk likuk bengawan lukisan sang 
               Dewa
.    tentang gunung tapal batas Negri
     Mereka hanya tahu gedung-gedung menjulang
     Mereka hanya tahu kilang-kilang minyak kilau 
               bertebar
     Mereka hanya tahu bahu-bahu tol menjarah
               ladang

    Wajah dan rambut mereka bule
.   tangan mereka royal menabur dollar
.   kaki-kaki mereka berlaras koboy
.  tak lagi tahu...
.   Kapas, Ngasem, Kalitidu
.   yang mereka tahu
   Jonegoro tlah hilang.

                                                                                 caption
Add
NEGERI YANG TERGADAIKAN

Mutu manikampun kian pudar
Kejayaan yang dulu terengkuh
Bak pelangi terhembus kesenjaan sesaat hilang
Negri yang dulu di huni oleh patron-patron nasionalisme
kini tergadaikan sudah
Tinggal puing-puing massa
Des.... tinggal asa yang tertinggal
Dihuni dan dihidupi
.oleh tikus-tikus curut tak bermakna
.yang dihuni pewaris-pewaris Ken Arok
.yang berebut tahta
.saling mencekal dan menceret
Sejengkal tanah
.yang kusebut dengan darah
.pengorbanan kehormatan pun tergadaikan
Lautan pembatas Negri pun terjual sudah
Pulau-pulau yang nian cantik
.tertelan sudah ekstremisme
Tanah-tanah Negri pun terpasung polusi
Kayu di lautan terbang melayang pergi

Apa yang diharap Negri ini
.sedang kau di tahta tak lagi berfikir pada anak Negri
..yang sakit
..yang lapar
..yang terhina
..yang tertindas

Kau sibuk memasang dasimu
Menyemprot minyak wangimu
Kini tak lagi tumpuan di pundak satria
Karena tak ada lagi satria
.yang ada hanya punokawan
Punokawan pakeliran dengan dandanan lucu
.yang ada tari-tarian gojegan punokawan
.yang ada hanya lelucon dagelan
.yang ada hanya tiada dan tidak ada
Negri ini pun tak ada.

caption


Minggu, 04 Maret 2012

Gara-gara : Mbongkar Kasus KBJ – KSJ

Gara-gara :  Mbongkar Kasus KBJ – KSJ







KBJ – KSJ

Sumono Sandy Asmoro
 


Nlusur Ide Gugat-ku Rong Taun Kepungkur
Dening: Sumono Sandy Asmoro


SADURUNGE aku ora ngira yen SMS-ku rong taun kepungkur nganti seprene isih disimpen dening Pak Narko “Sodron”. Wektu iku pancen aku duwe niyat arep gugat. Sing arep dak gugat ora mung KSJ bae, nanging uga KBJ (senajan nganti seprene gugatku mau durung kaleksanan).
Kena apa kekarone dak mungsuhi, kaya pitakone Cak Bonari? Satemene gugatku ora kanggo golek mungsuh. Nanging saderma ngelingake marang para paraga sing ngendhaleni lumakune KBJ – KSJ sing dak anggep mung kegedhen gludug nanging babar pisan ora ana udane. Kanthi pangajab ing taun-taun sabanjure bisa ana owah-owahan, saengga lumakune konggres bisa mbabar napas-napas anyar, supaya basa lan sastra Jawa bisa mekar. Ora kaya kang dumadi sasuwene iki, lumakune KBJ – KSJ mung kaya iline banyu udan saka gunung gundhul, entek udane ya entek banyune. Sing nyisa mung larahan sapirang-pirang mbuteti kalenan, nyebar ganda amis kebak lelamis.

Nalika konggres (KBJ-KSJ) arep diadani, maneka warna artikel mblader ing maneka warna majalah lan Koran. Isine pancen bisa gawe pangeram-eram, saengga wong sing maca bisa nandur sewu pangarep-arep, kaya bakal ketekan dewa sing bisa murba lan masesa marang owah gingsiring kahanan. Maneka warna kegiatan banjur digandheng cenengake karo konggres. Paribasane wong arep ngentut wae diwenehi tema kanggo mapag tekane KBJ utawa KSJ.

Nanging bareng rampung gawene, puuuus ora ana apa-apane. Paribasane tilas buntel kacang wae ora nyisa. Ora jumbuh karo wragat sing diwetokake nganti milyaran. Saumpama tumanja tenan ngono ora apa-apa. Aku malah seneng yen pmerintah gelem nyisihake dana kanggo basa lan sastra Jawa. Nek perlu ora mung etungan milyar, nanging nganti trilyunan. Nanging ya kuwi mau aja mung dianggo ngragati konggres lan sadurunge wae. Wragat samono akehe mau ditanjakake sawise konggres, tegese kanggo nindakake asil-asil keputusn konggres. Embuh maneh nek konggres ora bisa ngasilake keputusan apa-apa kejaba tumpukan makalah. Yen ngono dadine ya wis kabula niyate ngono bae.

Nanging sing uwis-uwis katone ngono, rampung konggres kaya wong kang rampung nyabrang kali banjir. Rumangsa slamet, ora perduli kali sing mentas diliwati mau kepriye kahanane. Para paraga sing mentas bae ngendhaleni lumakune konggres lagi padha ngimpi apa? Kabeh ora ana sing gelm crita. Nanging sing cetha basa lan sastra Jawa tetep mbegegeg ora ana pengaruhe apa-apa saka lumakune konggres.

Satemene ide gugatku iki sepisanan dak sms-ake menyang pak Keliek (dosenku nalika aku kuliah ana UNESA). Pancen wiwit aku kuliah nganti lulus kerep diskusi ngenani kasusastran karo panjenengane, senajan amung lumantar SMS. Upama gugatku mung dak tujokake menyang KBJ, kira-kira bae pak Keliek uga bakal ndhukung. Sebab panjenengane dak anggep minangka salah sawijine kurban KBJ.

Lumantar majalah Damar Jati No. 35, tanggal 10 Januari 2007, Keliek SW kang duwe jeneng asli Sugeng Wiyadi kuwi mratelakake mundur saka glanggang sastra Jawa. Tegese ora arep nulis karya sastra nggunakake basa Jawa. Ora arep nulis artikel ngenani kasusastran Jawa ing majalah Basa Jawa. Uga leren maca karya sastra Jawa, lan majalah basa Jawa.

Kena apa Keleik SW nganti nekad kaya ngono? Alasane ora ana liya kejaba anane rasa kuciwa marang lumakune KBJ, sing dianggep ora luwih saka tradhisi upacara limang taunan. Kejaba iku uga polah tingkahe sawetara oknum birokrat sing dianggep sengaja golek proyek lumantar topeng basa Jawa.

“Ingsun tresna basa lan sastra Jawa. Ingsun weruh yen kahanane basa lan sastra Jawa saya suwe saya mrihatinake. Lan ingsun nyipati, kahanan kang mangkono mau malah dadi ajang kanggo golek proyek dening oknum birokrat, mantan birokrat, lan akademisi murtad,” ngono pratelane Keliek.

Kanthi nyemak kedadeyan kuwi satemene akeh wong sing rumangsa ora marem marang KBJ, awit asile konggres ora jumbuh karo wragat sing diwetokake kang nganti milyaran. Mung bae akeh wong kang nanggapi rasa kurang marem mau kanthi cara meneng. Keliek SW mratelakake rasa kuciwane marang KBJ, kanthi cara mundur saka glanggang sastra Jawa. Beda maneh karo aku. Senajan aku uga duwe rasa kuciwa marang KBJ, nanging aku ora bakal mundur saka glanggang sastra Jawa. Aku malah jumangkah saya manengah, ngerek gendera panantang, nganti kawetu ide gugatku marang KBJ.

Betenge KSJ

Ing wektu iku pak Keliek sajak kaget bareng ngreti satemene sing arep dak gugat ora mung KBJ, nanging uga KSJ. Mung bae sing dadi gumunku kena apa anggone nanggapi idhe gugatku kala semana ora kanthi ati kang sareh? Apa jroning KSJ pancen ana sawijining wewadi, sing kuwatir kabungkar kanthi anane gugatku? Apa Sumono Sandy Asmoro sing dianggep kliwat sekti, saengga dosenku bae perlu nglumpukake wadya bala kanggo ngadhepi ide gugatku? Eman, Pak Keliek wis mundur saka glanggang sastra Jawa, saengga ora bakal nanggapi artikelku iki. Mung bae pangajabku muga-muga artikel iki bisa dadi srana panggugah, saengga panjenengane gelem bali menyang glanggang sastra Jawa. Yen mung nuruti lara ati menyang KBJ, satemene uakeh kancane, kena apa kudu ndhewe?

Kira-kira bae pak Keliek rumangsa dadi betenge KSJ, mula bareng ana wong arep gugat polahe banjur kaya patih Progota ing paseban njaba, age-age ngawe Mban Perbawa supaya enggal nabuh bendhe beri nata prajurit supaya samekta ing gati? Katitik panjenengane banjur SMS marang senapati-senapati KSJ, kalebu Pak Hoery (Bojanegara).

Ya Pak Hoery iki sing sabanjure nlesih ngenani ide gugatku marang Pak Narko. Awit Pak Narko “Sodron” kuwi ketua sanggar Triwida, dianggep ngreti sapari polahku. Nganti wekasane aku sms-an karo bose Triwida kuwi, lan ora ngira sms rong taun kepungkur isih kasimpen nganti seprene.

KBJ –KSJ Padha Bae

Satemene aku nate duwe pangarep-arep positip marang KSJ, nalika kanca-kanca sastrawan ngadani KSJ sepisanan taun 2001 kepungkur ana Sala. Pangajabku muga-muga lumakune KSJ bisa dadi srana kanggo ngelingake marang para paraga sing ngendhaleni lumakune KBJ, saengga gerbong limang taunan kuwi bisa lumaku jumbuh klawan ancas lan tujuan sakawit. Ing wektu iku banjur ana sawijining istilah KSJ minangka tandhingane KBJ. Senajan ana sawetara paraga sing suthik yen diarani nandhingi.

Yen KSJ kuwi kanthi dhadha satriya diakoni minangka tandhingane KBJ, lumakune konggres bakal saya rame (ora bakal disalah gunakake), sebab senajan ora langsung rumangsa ana sing ngawasi. Apa maneh sing dikarepake tandhingan ing kene ora kanggo ngalahake siji lan sijine, nanging dadi srana ngelingake supaya KBJ lan KSJ tetep bisa lumaku ing dalane dhewe-dhewe.

Ngarepake KSJ II ana Semarang taun 2006, rasa simpatiku marang KSJ dadi rada kurang, awit yen dak gagas lumakune KSJ padha bae karo KBJ. Mung dadi srana nggelar parade makalah, sing selawase ora bakal bisa ngrampungake masalah. Nyilih istilahe pak Keliek, pranyata KSJ uga amung kanggo nggelar tradisi upacara limang taunan, sing ora ana sumbang surunge apa-apa marang basa lan sastra Jawa. Iki sing dadi sebab gugatku marang KSJ. Sing diarani nandhingi (duwe niyat arep ngelikake) kudune cak-cakake rak luwih apik tinimbang sing ditandhingi (sing arep dielikake), nanging kena apa cak-cakane kok padha bae?

Yen Cak Bonari takon sapa sing dak karepake polahe kaya selibriti? yakuwi wangsulanku. Ya polahe wong nggelar upacara limang taunan kuwi sing dak anggep polahe kaya selibritis sing wis surut pamore, supaya bisa terkenal maneh. Paling ora diwartakake dening media, dadi inspekture upacara, dadi pemimpin upacara, dadi komandan kompi, jenenge rak bali dieling-eling wong ta? Kosok baline basa lan sastra Jawane tetep mbegegeg, ora ana pengaruh apa-apa saka lumakune konggres. Saumpama geni ing pawonan, konggres mau babar pisan ora bisa matengake tela sing wis ana kukusan, awit ancas lan tujuane geni mung saderma dipamerake kanggo upacara kuwi mau. Kanthi tembung liya tujuane amung cupet. Yen mung didoli tradisi upacara ngono kuwi generasi anyar sastra Jawa jelas ora bakal marem. Bocah enom kaya aku iki senengake didoli samubarang sing cetha.

Apa maneh bareng aku nyipati paraga KSJ kok ya isih akeh sing kepengin nekani KBJ sing dadi tandhingane? Kudune yen wis duwe niyat nadhingi mau total. Perlune wong sing ditandhingi (sing dielingake ) bisa sadhar tenan, yen samubarang sing ditindakake sasuwene iki pancen kleru. Yen lumakune KBJ tanpa ditekani dening siji bae para paraga KSJ, dak kira Keliek SW uga ora perlu mundur saka glanggang sastra Jawa, awit para paraga KBJ banjur padha grayah-grayah, saengga taun-taun sabanjure gelem nyadhari kesalahane.

Nalika KBJ Semarang 2006 kepungkur diundur pelaksanaane, KSJ uga melu diundur. Saka pangiraku yen wektune digawe ing dina kang padha. Perlune supaya bisa cetha, endi wong KBJ lan endi wong KSJ. Nanging nyatane ora, isih uakeh punggawa KSJ sing isih ngiler nekani KBJ. Iki sing dak anggep kurang satriya. Kaya ngono kok nandhingi (ngelingake). Jan dhagelan tenan! Kudune ana salah siji sing diantebi, KSJ apa KBJ. Yen loro-lorone ngono kuwi banjur apa bedane karo bunglon?

Kanggo nemtokake sawiji saka pilihan cacah loro, pancen abot lan dibutuhake jiwa satriya. Nanging yen bisa nindakake bakal luwih diajeni dening liyan, awit kanggo nindakake kabeh mau kudu mawa pangurbanan. Kaya Resi Bisma, dheweke lila manunggal karo kurawa kanggo mbelani bumi wutah getihe, senajan kudu perang karo putu-putune, Pandhawa. Adipati Karna ngantepi nyawiji marang kurawa kanggo mbuktekake kasetyane, senajan kudu memungsuhan karo sedulur-sedulure, Pandhawa. Tumindak sing ngono kuwi sing isih perlu tinulad dening para paraga KSJ.

Kanthi anane paraga-paraga sing adhapuk bunglon mau, njalari lumakune KBJ lan KSJ miturut aku dadi saya kurang greget, awit paragane padha bae. Endi sing ngelingake lan endi sing dielingake dadi ora cetha. Sing katon ngegla mung wira-wirine wong sing miturut istilahe pak Kelik golek proyek. Upama pagelaran wayang ngono, babar pisan ora narik kawigaten. Awit sing disuguhake ana pakeliran dudu ramene Arjuna lan Karno, sing padha-padha netepi darmane satriya ing Tegal Kurusetra. Nanging amung regejegan antarane Aswatama lan Resi Krepa, sing isih ajar nintingi werdine tembung senapati. *)

Ponorogo, 17 Mei 2010

Sumber: Panjebar Semangat


NLUSUR IDE GUGAT-KU RONG TAUN KEPUNGKUR
      Dening: Sumono Sandy Asmoro
                                       http://sastra-bojonegoro.blogspot.com

Sabtu, 03 Maret 2012

SUKET : Samudra Banyu Bening (5)

SUKET : Samudra Banyu Bening (5)









http://samudrabanyubening.blogspot.com/











       Kamis, 23 September 2010

Menemukan Keindahan

 

Siapa tokoh pergerakan nasional yang lahir dan tumbuh wilayah edar Radar Bojonegoro? Ada banyak sebenanya, tapi menurut saya ada dua orang yang cukup mempengaruhi pergerakan nasional. Sebut saja tokoh pers nasional Tirto Adhi Soerjo yang lahir di Blora dan tumbuh di Bojonegoro. Ada tokoh komunisme juga Mas Marco Kartodikromo yang lahir di Cepu. Dan Sekarmaji Maridjan Kartosuwirjo, tokoh Negara Islam Indonesia (NII) yang lahir di Cepu dan tumbuh di Bojonegoro. Saya mungkin luput menyebut sejumlah tokoh lainya,sehingga Anda berhak untuk menambah daftar tokoh pergerakan nasional di Bojonegoro, Lamongan, Tuban dan Blora.
Tanah yang tandus seperti Blora dan Bojonegoro ternyata menjadi lahan tumbuh dan berkembangnya sejumlah tokoh yang ikut mempengaruhi pergerakan nasional. Tirto Adhi Suryo ditulis lengkap oleh Pramoedya Ananta Toer dalam tetralogi novel Bumi Manusia, Anak Semua Bangsa, Jejak Langkah dan Rumah Kaca. Juga ada tulisan biografi Tirto Adhi Suryo yang ditulis dalam Sang Pemula. Sedangkan Kartosuwirjo yang mendirikan NII, biografinya dicatat dalam buku Darul Islam (Sebuah Pemberontakan) karya Van Dijk dan Pemikiran Kartosuwirjo karya Al Chaidar.
Kartosuwirjo beruntung. Karena saat belajar kepada tokoh Sarekat Islam (SI) HOS Cokroaminoto di Surabaya, dia satu pondokan dan satu pendidikan bersama presiden RI 1 Soekarno dan tokoh komunisme Semaun.
Cokroaminoto berhasil mendidik para muridnya menjadi tokoh nasional. Menariknya ketiga muridnya, yakni Soekarno, Semaun dan Kartosuwirjo memilih jalan hidup ideologi yang berbeda-beda Namun tujuannya sama, memperjuangkan kemerdekaan Indonesia. Dari tiga tokoh itu, Soekarno dan Semaun telah banyak jejak yang menelusurinya. Bahkan,keduanya memiliki banyak massa yang tak sedikit pada zamannya hingga kini. Namun, bagaimana dengan tokoh NII Kartosuwirjo? Padahal, Kartosuwirjo dan NII menginspirasi sebagian umat Islam mendirikan Daulah Islamiyah di Indonesia. Hingga ngebet-nya mendirikan NII di Indonesia mereka pun kerap menempuh jalan kekerasan, seperti aksi bom bunuh diri. Majalah Tempo edisi khusus Kemerdekaan yang menurunkan laporan tentang Kartosuwirjo. Siapa sebenarnya Kartosuwirjo? Dia lahir di Cepu, Blora Jawa Tengah. Anak seorang mantri candu di Cepu. Dari laporan Tempo berhasil menelusuri, Kartosuwirjo menempuh pendidikan elite khusus anak Belanda Europeesche Lagere School di Bojonegoro. Kehidupan keluarga Kartosuwirjo sebenarnya bukan keluarga yang relijius tapi justru cenderung abangan. Pamannya Mas Marco Kartodikromo adalah tokoh Sarekat Islam yang cenderung merah. Sehingga Kartosuwirjo juga cenderung membaca buku-buku berhaluan kiri. Namun dari catatan Tempo, saat menempuh pendidikan di Bojonegoro, Kartosuwirjo sempat belajar agama kepada tokoh Muhammadiyah dan Partai Sarekat Islam Indonesia di Bojonegoro, Notodiharjo. Hingga Kartosuwiryo pindah ke Malangbong Jawa Barat. Dari lereng gunung yang sejuk, dia menyusun kekuatan bersama para pengikutnya mulai dari Aceh yang dipimpin Daud Beureuh dan Kahar Muzakar di Sulawesi Selatan. Akhirnya NII dideklarasikan NII pada 7 Agustus 1949.
***
Lulus SMA, saya pernah terpesona dengan ajaran Kartosuwirjo. Saya sempat ikut diskusi penulis buku Pemikiran Kartosuwirjo, Al Chaidar saat berjumpa di Jogjakarta. Namun, diskusi dengan sejumlah pengikut Kartosuwirjo ternyata kurang memuaskan. Saya kurang tertarik dengan konsep merasa ajarannya paling benar. Saya percaya ijtihad, tapi ijtihad yang tidak buta. Ijtihad harus didasarkan kepada landasan yang kuat. Saat saya ikut bersama sejumlah pengikut NII, saya melihat mereka adalah orang-orang yang melakukan ijtihad buta atau taklid.
Ketika masuk kampus, saya tidak bersemangat ikut organisasi mahasiswa keislaman dan nasionalisme. Saya memilih nyemplung ke dunia jurnalistik. Di dunia inilah, gagasan saya harus bertarung dan bertaruh. Saya bertemu beragam ras, agama dan pemikiran yang beragam. Seperti kata Nabi Muhammad, Allah sesungguhnya Indah dan mencintai keindahan. Dalam keberagaman itulah saya justru menemukan keindahan dan kebenaran. 


Menemukan Keindahan





SUKET : Samudra Banyu Bening (4)

SUKET : Samudra Banyu Bening (4)










 

Mengolah Sastra


Apakah yang mereka saksikan sebenarnya di Sarajevo:
Sebentang samun, tanah yang redam?
Apakah yang mereka saksikan sebenarnya?
Keyakinan dipasak
Diatas mihrab dan lumbung gandum
Dan tak ada lagi orang membaca(Misalkan Kita Di Sarajevo, 1994, Goenawan Mohamad)

Membaca puisi di atas, ingatan kita mengembara ke Eropa. Saat Serbia membasmi orang-orang muslim Bosnia. Hanya soal keserakahan kekuasaan, Serbia membumihanguskan Bosnia. Sarajevo adalah ibu kota Bosnia Herzegovina. Puisi itu ditulis Goenawan Mohamad atau akrab dipanggil GM untuk mengenang kekerasan di Bosnia oleh Serbia. GM bukan hanya sastrawan tapi juga salah satu patron wartawan di Indonesia.
Tiap kali membaca puisi-puisi GM, saya seperti diajak berselancar dari satu negara ke negara lain. Ada kisah menarik yang selalu bisa menjadi puisi. Seperti Untuk Frida Kahlo, Berlin 1993, Zagreb, Di Yerussalem, Aung Sang Suu Kyi dan sejumlah puisi lainnya.
GM dalam pengembaraannya ke sejumah negara selalu mencatat dalam bait-bait yang magis. Semagis novel Seribu Tahun Kesunyian karya Gabriel Garcia Marques. Kata magis saya kutip dari pengamat seni dan budaya Bambang Sugiharto dalam kata pengantar buku Catatan Pinggir 7, Disana ada kata-kata yang berdaya, nyaris magis. Seperti bait dalam puisi Untuk Frida Kahlo.
Frida Kahlo menulis dalam catatan hariannya. ‘’Hidup yang diam, pemberi dunia, apa yang paling penting ialah tiada harap.’’ Di sana disebutnya juga fajar, pagi, rekan-rekan merah, ruang besar biru, daun-daun di tangan, burung yang gaduh….
Anda yang biasa membaca Catatan Pinggir di Majalah Tempo maka tak akan asing dengan penulisan kalimat dalam puisi itu. Kalimat pendek dan mengena.
Frida adalah seorang perempuan pelukis dari Meksiko. Saya pernah melihat film tentang Frida Kahlo. Dimainkan cukup bagus oleh aktris cantik Salma Hayek.
***
GM lebih dulu dikenal sebagai seorang sastrawan ketimbang wartawan. Sebelum aktif menjadi wartawan, dia sastrawan yang aktif menolak Orde Lama. Salah satu bentuk penolakannya adalah tergabung dalam Manifes Kebudayaan (Manikebu) yang diusung oleh Wiratmo Soekito dkk.
Esai-esainya di Majalah Tempo selalu menarik dibaca. Saya baru saja membeli kumpulan esai Catatan Pinggir ke-7. Lima buku lainnya telah saya miliki. Namun, Caping yang ke-6 saya belum menemukannya. Capingnya lebih nyastra ketimbang esai yang ditulis wartawan lainnya.
Seperti juga caping, saya pun menikmati puisi-puisi GM. Ada dua buku kumpulan puisi GM yang saya miliki, Asmaradana (1992) dan Misalkan Kita Di Sarajevo (1998). Saya tak mempunyai buku kumpulan puisi GM selain dua buku tersebut. Satu buku lagi karya GM adalah naskah drama, Tan Malaka dan Dua Lakon Lainnya (2009). Buku teranyar GM itu tafsir tentang Tan Malaka, soal Sawunggaling, dan visa. Lakon yang ditulis oleh GM itu telah dipentaskan di sejumlah kota di Indonesia.
Menulis lakon adalah bentuk produktifas GM mengolah sastra. Soal produktifitas menulis puisi. GM mungkin tergolong kurang produktif. Namun, puisi-puisinya selalu enak dibaca. Jika dilihat dari rentang waktu buku puisi dan dramanya yang terbit maka jaraknya cukup jauh. Dari tahun 1992, 1998 hingga 2009, GM baru berkarya. Namun, untuk menulis Catatan Pinggir di Tempo, produktifitas GM cukup terjaga karena tiap pekan di Majalah Tempo, GM menulis Catatan Pinggir.
Membaca dan menulis sastra sesungguhnya adalah proses mengendapkan pikiran dan hati. Ujungnya adalah mengolah kemanusian kita. Seperti GM yang tak berhenti mengolah sastra.

                          http://sastra-bojonegoro.blogspot.com